Poznaj historię Twierdzy Srebrnogórskiej - dawnej pruskiej twierdzy

Poznaj historię Twierdzy Srebrnogórskiej - dawnej pruskiej twierdzy
Autor Damian zakrzewski
Damian zakrzewski29.08.2023 | 8 min.

Historia powstania twierdzy

Twierdza Srebrnogórska to wyjątkowy zabytek architektury militarnej, którego historia sięga XVIII wieku. Wzniesiona została z polecenia króla Prus Fryderyka Wilhelma I w miejscu średniowiecznego zamku, by strzec granicy z Czechami. Prace budowlane trwały kilka lat i zostały ukończone w 1765 roku. W ciągu kolejnych dekad twierdza była stopniowo rozbudowywana i unowocześniana, dostosowując się do zmieniających się realiów prowadzenia wojen. W efekcie powstał ogromny kompleks fortyfikacji z systemem murów obronnych, fos oraz licznych obiektów koszarowych i magazynowych.

Założenie twierdzy przez Prusy

Decyzja o wzniesieniu nowoczesnej twierdzy na pograniczu Śląska zapadła za panowania króla Prus Fryderyka Wilhelma I. W 1722 roku rozpoczęto prace studyjne nad projektem. Do realizacji wybrano miejsce, w którym znajdował się średniowieczny zamek warowny. Budowa twierdzy trwała w latach 1765-1769. Powstały wówczas główne elementy założenia obronnego: mury obwodowe z bastionami, rawelin oraz brama wjazdowa. Założenie było zgodne z ówczesnymi zasadami sztuki fortyfikacyjnej.

Rozbudowa w XVIII wieku

Już wkrótce po ukończeniu pierwszego etapu budowy, w latach 70. i 80. XVIII wieku twierdza była rozbudowywana o kolejne obiekty. Powstały wówczas m.in. magazyny, koszary, prochownie oraz warsztaty rzemieślnicze niezbędne dla funkcjonowania garnizonu. Rozbudowano również systemy obronne - dodano lunety, reduty oraz suchą fosę. Dzięki temu twierdza mogła skutecznie bronić przełęczy prowadzącej z Czech na Śląsk.

Modernizacja w XIX wieku

W XIX wieku, w związku z postępem technicznym w sztuce wojennej, twierdzę kilkakrotnie modernizowano. W latach 20. wzniesiono nowe koszary, stajnie i magazyny. W 1863 roku dodano fort w formie pięcioboku, by wzmocnić obronę od północy. Pod koniec XIX w. dostosowano twierdzę do prowadzenia ognia artyleryjskiego z wykorzystaniem nowoczesnych dział. Dzięki pracom modernizacyjnym twierdza zachowała znaczenie militarne aż do XX wieku.

Architektura i układ Twierdzy Srebrnogórskiej

Układ Twierdzy Srebrnogórskiej był wielokrotnie przebudowywany na przestrzeni ponad 200 lat jej historii. Dziś na obszarze blisko 30 hektarów znajdują się liczne obiekty o charakterze militarnym, które świadczą o kunszcie dawnych fortyfikatorów. Szczególnie imponująco prezentują się zachowane mury obronne z bramami oraz systemy zewnętrznych fortyfikacji.

Mury obronne i bramy

Sercem założenia obronnego są potężne, ceglane mury obwodowe. Ich budowa rozpoczęła się w 1765 r. i trwała kilka lat. Mury mają grubość dochodzącą do 2,5 m i wysokość ok. 8 m. Uzupełniają je trzy bramy wjazdowe, mosty zwodzone nad fosą oraz dwie bramy do miasta. Najokazalej prezentuje się Brama Główna z bogatą dekoracją architektoniczną w stylu barokowym.

Koszary i zabudowania garnizonowe

Na terenie twierdzy znajduje się kilkanaście budynków koszarowych, w których stacjonowali żołnierze. Najstarsze koszary pochodzą z XVIII w., późniejsze powstawały w XIX w. Zachowały się również liczne magazyny żywności, uzbrojenia i amunicji, stajnie, warsztaty rzemieślnicze oraz prochownie, które stanowiły zaplecze dla stacjonującego tu garnizonu.

Fortyfikacje zewnętrzne

Oprócz głównego pierścienia obronnego, na przedpolach twierdzy znajdują się dodatkowe fortyfikacje w postaci rawelinu, lunet, redut oraz fortu. Te elementy wybudowane w XVIII i XIX wieku miały za zadanie wzmocnić obronność twierdzy i utrudnić atak wrogowi. Dziś stanowią interesujące przykłady nowożytnej myśli fortyfikacyjnej.

Twierdza Srebrnogórska podczas wojen

Choć Twierdza Srebrnogórska nigdy nie została zdobyta, odegrała istotną rolę strategiczną podczas wojen nowożytnych. Jej garnizon brał udział w konfliktach zbrojnych, jakie toczyły Prusy i później Niemcy. Największe znaczenie twierdza miała podczas wojen napoleońskich oraz obu wojen światowych XX wieku.

Wojny napoleońskie

Podczas wojen z Napoleonem na początku XIX w. twierdza była kilkakrotnie oblegana przez wojska francuskie i ich sojuszników. Mimo zaciekłych walk, nie udało im się jednak zdobyć tej potężnej fortecy. W 1813 r. to właśnie z twierdzy wyruszyła ofensywa pruska, która przyczyniła się do pokonania Napoleona.

I i II wojna światowa

Podczas I wojny światowej twierdza pełniła funkcję lazaretu wojskowego. Z kolei w czasie II wojny stacjonował tu oddział Wehrmachtu, a w samej twierdzy urządzono obóz jeniecki dla żołnierzy alianckich. W 1945 r. bez walk została zajęta przez Armię Czerwoną. Po wojnie przez pewien czas stacjonowały tu jeszcze wojska radzieckie i polskie.

Wykorzystanie twierdzy po 1945 roku

Po II wojnie światowej twierdza utraciła znaczenie militarne. Część obiektów zaadaptowano na cele mieszkalne i gospodarcze. W innych urządzono magazyny i warsztaty. Od lat 90. XX wieku trwają starania o rewitalizację i udostępnienie turystyczne tego wyjątkowego zabytku architektury obronnej.

Zabytki i atrakcje Twierdzy Srebrnogórskiej

Poznaj historię Twierdzy Srebrnogórskiej - dawnej pruskiej twierdzy

Choć głównym zadaniem twierdzy była obrona militarna, dziś jest ona przede wszystkim cennym zabytkiem historii techniki wojskowej. Zachowało się wiele oryginalnych obiektów, które można podziwiać zwiedzając to niezwykłe miejsce. Główne atrakcje to potężne mury miejskie, muzeum garnizonowe oraz ekspozycja militariów.

Mury obronne i bramy miejskie

Spacer po zachowanych w dobrym stanie murach obronnych pozwala poznać rozwiązania fortyfikacyjne z XVIII i XIX wieku. Szczególnie spektakularnie prezentuje się Brama Główna, flankowana przez dwie okrągłe baszty. Ze szczytu murów rozpościera się malowniczy widok na całą twierdzę i okolicę.

Muzeum Twierdzy

W jednym z budynków koszarowych mieści się Muzeum Twierdzy Srebrnogórskiej. Zgromadzono w nim militaria, plany, mapy i archiwalne zdjęcia twierdzy. Można tu zobaczyć rekonstrukcje wnętrz koszarowych, izb oficerskich i stanowisk obronnych. Ekspozycja przybliża wszystkie historyczne aspekty funkcjonowania twierdzy.

Ekspozycje militariów

Na terenie twierdzy prezentowana jest kolekcja militariów - dział, moździerzy, broni strzeleckiej i pojazdów wojskowych. Znajdują się tu m.in. niemieckie działa przeciwlotnicze z czasów II wojny światowej oraz radzieckie pojazdy pancerne. Kolekcja pozwala zobaczyć uzbrojenie, z jakiego korzystano w twierdzy na przestrzeni dziejów.

Turystyka i rekreacja

Dziś Twierdza Srebrnogórska, oprócz walorów historycznych, oferuje również wiele możliwości spędzenia wolnego czasu. Bogata oferta turystyczna i rekreacyjna sprawia, że to miejsce przyciąga rokrocznie tysiące zwiedzających i aktywnych turystów.

Szlaki turystyczne

Przez teren twierdzy i jej okolice przebiegają oznakowane szlaki piesze i rowerowe. Można tu spacerować po murach obronnych lub poznawać historię poszczególnych obiektów militarystycznych. Twierdza stanowi także punkt etapowy na szlakach turystyki górskiej prowadzących w Góry Srebrne.

Imprezy kulturalne i historyczne

Przez cały sezon letni na terenie twierdzy organizowane są liczne imprezy. Odbywają się tu inscenizacje historyczne, pokazy grup rekonstrukcyjnych, koncerty plenerowe, targi sztuki dawnej i rękodzieła artystycznego. Wydarzenia te przybliżają historię i kulturę twierdzy.

Możliwości uprawiania sportu

Malownicze położenie twierdzy sprzyja uprawianiu turystyki rowerowej i pieszej. Organizowane są tu rajdy rowerowe i biegi na orientację. Można również postrzelać z łuku lub kuszy na specjalnie przygotowanym torze. Dla aktywnych twierdza to świetna baza wypadowa w góry.

Rewitalizacja i plany rozwoju

Aby uratować Twierdzę Srebrnogórską przed postępującą degradacją, od lat 90. XX wieku prowadzone są tu prace remontowo-konserwatorskie. Część obiektów zaadaptowano już do nowych funkcji muzealnych i turystycznych. W planach jest dalsza rewitalizacja i udostępnienie kolejnych zabytkowych obiektów dla zwiedzających.

Prace konserwatorskie

Najpilniejszym zadaniem była konserwacja niszczejących murów obronnych i ich elementów architektonicznych. Prowadzone od lat 90. prace pozwoliły ustabilizować ich stan techniczny. Równolegle remontowane są kolejne obiekty koszarowe, dostosowując je do nowych funkcji użytkowych.

Adaptacja obiektów

Część budynków zaadaptowano na cele muzealne i ekspozycyjne. W innych urządzono bazy noclegowe, punkty gastronomiczne, wypożyczalnie sprzętu. Dzięki temu turyści mogą w pełni korzystać z walorów tego niezwykłego miejsca. Adaptacja kolejnych obie

Podsumowanie

Twierdza Srebrnogórska to wyjątkowy zabytek architektury militarnej o bogatej i burzliwej historii sięgającej XVIII wieku. Przez ponad 200 lat istnienia odegrała istotną strategiczną rolę obronną, choć nigdy nie została zdobyta. Dziś, dzięki pracom konserwatorskim i adaptacji, twierdza zyskała drugie życie jako atrakcja turystyczna. Jest świadectwem dawnej myśli fortyfikacyjnej i posiada ogromny potencjał edukacyjny. Z pewnością warto odwiedzić to fascynujące miejsce, by na własne oczy przekonać się o jego wartości historycznej i turystycznej.

Najczęściej zadawane pytania

Budowę twierdzy rozpoczęto w 1765 roku z polecenia króla Prus Fryderyka II Wielkiego. Prace budowlane trwały kilka lat i zasadnicze elementy założenia obronnego ukończono w 1769 roku.

Nie, mimo licznych oblężeń przez wojska napoleońskie oraz wojny, Twierdza Srebrnogórska nigdy nie została zdobyta. Przetrwała do 1945 roku, kiedy została przekazana Polsce.

Do największych atrakcji należą potężne mury obronne z bramami, Muzeum Twierdzy mieszczące się w dawnych koszarach oraz liczne eksponaty militariów plenerowych.

W sezonie letnim twierdza gości liczne imprezy kulturalne i historyczne, takie jak inscenizacje, pokazy grup rekonstrukcyjnych, koncerty i targi.

Dojazd zapewniają autobusy miejskie z pobliskich miejscowości. W pobliżu znajdują się parkingi dla autokarów i samochodów osobowych. Twierdza położona jest ok. 2 km od centrum Srebrnej Góry.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Odkryj Piękno Jury Krakowsko-Częstochowskiej: Ciekawe atrakcje, Praktyczne wskazówki, i Najlepsze Trasy
  2. Niezwykły redyk na Buczu - niesamowite zdjęcia z Górek Wielkich
  3. Bielska scena kabaretowa: Krzysztof Daukszewicz w programie Sposób na przetrwanie w Chybiu
  4. Odkryj uroki wypoczynku nad Zalewem Przeczycko-Siewierskim
  5. Ta wiadomość zmieni twoje życie: Niezwykła oferta w Kolejach Śląskich
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Damian zakrzewski
Damian zakrzewski

Hej, jestem Damian, i cieszę się, że możemy razem odkrywać uroki i tajemnice naszego pięknego Śląska. Tutaj na blogu skupiam się na tematyce regionalnej, ponieważ jestem dumny z naszych tradycji, historii i pięknych zakątków. 

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły